Do's & don'ts bij demonstraties

Kennedy van der LaanAllen & OveryClifford ChanceNautaDutilh
Geschreven door: Vera Doesburg
Gepubliceerd op:

Do’s en don’ts bij demonstraties

Iedereen is in de ban van corona, waardoor associaties met het heerlijke biertje ruw opzij worden gezet. Toch is dat zeker niet het enige wat er gaande is in de wereld. Naast de Griekse grensbewakers die het moeilijk hebben met migranten, Weinstein die het ook 23 jaar lastig gaat krijgen en de sensatie die de voorverkiezingen in de VS heet, gebeurt er ook veel in ons kleine kikkerlandje. Ik zou graag even stil willen staan bij eind vorig jaar, toen het de tijd was van de demonstraties: van de leraren naar de boeren tot het ziekenhuispersoneel. Maar laten we vooral ook niet de protesten tegen of juist voor Zwarte Piet vergeten. Deze demonstraties verliepen zeker niet allemaal vlekkeloos, maar wat is nou wel en wat is niet geoorloofd tijdens een demonstratie?  

Blokkeerfriezen
Laten we teruggaan naar 18 november 2017. De goede Sint kwam vanuit Spanje gevaren, helemaal naar het noordelijke Dokkum om zijn aankomst te vieren. Een aantal kilometer verderop worden op de A7 ongeveer 120 anti-Zwarte Piet demonstranten tegenhouden door een groepje pro-Zwarte Piet demonstranten. De sfeer is grimmig en de wegblokkade van de pro-Zwarte Piet demonstranten houdt stand. De locoburgemeester beslist dat de anti-Zwarte Piet demonstranten niet meer naar Dokkum mogen komen, om de veiligheid te waarborgen.[1]

Onderhand is het drie jaar later en de rechtszaak tegen deze wegblokkade is nog steeds in volle gang. Het gerechtshof veroordeelde vijftien demonstranten tot een taakstraf van 90 uur. Daarvan stappen er nu zes naar de Hoge Raad. De demonstranten zijn door verdachten, de Blokkeerfriezen, beperkt in twee belangrijke grondrechten.[2] Hiermee verwijzen zij naar het recht op vrije meningsuiting (art. 7 van de Grondwet) en het recht op betoging (art. 9 van de Grondwet).

Zoals het vak Inleiding Strafrecht ons aanleert zijn de strafdoelen onder andere preventie, vergelding, het voorkomen van eigenrichting en het scheppen van orde.[3] De blokkeerders hebben voor eigen rechter gespeeld toen ze van mening waren dat de anti-Zwarte Piet demonstranten niet wenselijk waren in Dokkum. De orde bewaren is een taak van de overheid en eigenrichting van de verdachten doet ernstig afbreuk aan de democratische rechtsstaat. Hiervoor zijn zij dan ook gestraft.

Boerendemonstranten
We maken een sprongetje in de tijd naar 16 oktober 2019. Het tweede boerenprotest in het land dat in korte tijd werd gehouden. Massaal reden de trekkers naar Den Haag en Bilthoven om actie te voeren tegen de stikstofmaatregelen. In Den Haag liep dit wat uit de hand. Verschillende boeren verlieten het demonstratieterrein en eindigden op de trambaan. Dit had tot gevolg dat er een blokkade ontstond en meerdere tramlijnen niet konden rijden.[4] Op deze dag zijn er vier mensen gearresteerd. Twee gooiden met vuurwerk, één riep beledigende teksten en één negeerde een bevel.[5]

Do’s en don’ts
Overeenkomst tussen de twee gebeurtenissen is het verstoren van de openbare orde. Daarentegen ligt het er wel zeer aan hoe je dit doet. Mocht je nou van plan zijn om binnenkort te gaan demonstreren zou ik adviseren om andere mensen zo min mogelijk te beperken in hun grondrechten, aangezien de rechtbank en het gerechtshof dit zeer ernstig en ontoelaatbaar achten. Wees zoals de boeren en draai het om, zodat jouw blokkade als recht van betoging wordt opgevat. Houd het vooral netjes en als je dan toch toevallig op een trambaan belandt, ben je niet op het goede spoor, maar kun je er waarschijnlijk nog wel onderuit komen.

 

[1] Iris Koppe en Jurre van den Berg, ‘Zo wist het Friese anti-anti-Zwarte Piet-protest ‘dat gedoe uit de Randstad’ te weren’, De Volkskrant, 20 november 2017

[2] ‘Lagere straffen in hoger beroep ‘A7-blokkade’’, geraadpleegd op 12-3-2020, www.rechtspraak.nl

[3] M.J. Kronenburg en B. de Wilde, Grondtrekken van het Nederlandse strafrecht, p. 22, Wolter Kluwer 2018

[4] ‘Tram- en busverkeer in Haagse binnenstad plat om boerenprotest’, www.omroepwest.nl, 16 oktober 2019

[5] ‘Vier mensen aangehouden bij boerenprotest Den Haag’, www.ad.nl, 16 oktober 2019

HouthoffDLA PiperHVG Law LLPBaker McKenzieVan Doorne
Inloggenclose